نێرۆدا شاعێرێوه‌ خه‌ڵکی بێ و جه‌ سه‌رگه‌رم که‌ره‌ی خه‌ڵکی وه‌شش ئه‌ی . گردو  شێعری نێرۆدای خۆڵکێوه‌نه په‌ی مێزێوی گه‌وره‌ی که‌ حیچکام جه‌ خه‌ڵکی ده‌ورو یی مێزیه‌نه‌ مۆزاحێمێ هه‌نترینی نیه‌نێ . قه‌راخێ  یی مێزیه‌ که‌ جه‌ چۆ وه‌زێ وه‌ش کریان،جه‌ هه‌ره‌ژنۆ مه‌له‌وانا،شاعێرا وهه‌رمانبه‌را  ڕه‌نگ دریان و ورچه‌ش مه‌ی. سه‌رو یی میزیه‌وه‌ په‌را جه‌ شێعرێ ئادی که‌ بۆ ده‌ریای و زه‌مینی و ئاسمانی مدا. به‌ راسی شێعرێ ئادی سفرێوی وه‌ڵا کریان په‌ی گرد که‌سی. سه‌رو یی سفره‌یوه‌ که‌سێو ئاورا  هۆرمه‌ێزۆوه‌.

 نێرودا وه‌ڵێ گرد چێوی ئاشقو  خه‌ڵکی بێ. سه‌ره‌نج و ئادی به‌ خه‌ڵکی جه‌ نۆعو سه‌ره‌نج و ئا نه‌قاشه‌ حێرفه‌یه‌ ئاورایه‌ یا ئاعه‌کاسه‌ رۆنامه‌یه‌ نیا، که‌ په‌ی قه‌باڵه‌ که‌ رده‌ی وه‌شته‌رین حاڵه‌تو رۆخسارو  یه‌ک نه‌فه‌ری یی لاوئه‌ولا بلاو شۆنۆ ئانه‌یه‌ره‌ گرد چێوشا ویر پشۆوه‌.

نێرۆدا ئێنسانێ و  ڕۆخسارشا گێرێ و ئادیشا په‌ی هه‌میشه‌ی ئارێنه‌ تان و پۆ شێعرێ و که‌ساێه‌تی وێش . سه‌ره‌نج و ئادی نۆعێو هامبه‌شی چنی خه‌ڵکی و سپاس جه‌ ئه‌رزشێ ئێنسانین که‌ متاوا ڕاحه‌ت جه‌ ویر پشاوه‌ . نێرۆدا ژیوایش گه‌ره‌ک بێ و قه‌درش زانێ  چوون حه‌رگیز نه‌تاوێ بیه‌ی مه‌رگی نه‌پیویاش4 ویر پشۆوه‌ . مه‌رگێو که‌ هه‌ر سات متاوو ئانه‌ که‌ چه‌نیش قسێ که‌ری چه‌نه‌ت گێرۆ .

شێعرۆ نێرۆدای په‌ره‌نه‌ جه‌ خه‌ڵکێوی که‌ ئینای سه‌روو سفره‌ی وه‌ڵایشه‌وه‌ ؛ تاته‌ش و دووکه‌ڵ و سیاوو لۆکۆمۆتیوی ، دێده‌5 عاله‌کێش ، مامۆش به‌ جامێو که‌ شه‌راو دلێشه‌نه‌ پێسه‌ په‌پوولێوی سووری باڵێ ته‌کنۆ ، ماتیلدێ وه‌شه‌سیاوه‌ش ، مه‌عده‌ن کارێ و هه‌رمانبه‌رێ شیلی ، پێشمه‌رگێ مه‌قه‌ری به‌ین و لمێله‌لی جه‌ ئه‌سپانیانه‌ ، ئینکا باستانیه‌کێ  و خه‌ڵکانێو ته‌ر.

جه‌ شێعرۆ نێرۆداینه‌ هه‌یبه‌تو لاشه‌(په‌یکه‌ره‌) تراشی و ناسکی و زه‌ریفی نه‌قاشی ئابره‌نگی تێکه‌ڵێنێ . نێرۆدا وه‌ڵێ وه‌ڵا که‌رده‌ی سفره‌یش سه‌رو یی مێزیه‌وه‌ ، مێزه‌که‌ش که‌رده‌ بێ مێزوو دادوه‌ری 6 و دیکتاتۆرێ شه‌یتانێ ، زاڵمێ و خۆڵام و نۆکه‌رێ خزمه‌ت کارێشا پێسه‌ تاوانباری نیه‌بێنێ په‌شتۆ مێزی . نێرۆدا په‌ی ئانیشا لیاقه‌تو یی سفره‌یشا هه‌ن ، ده‌س و دڵ وازا و په‌ی ئانیشا مه‌یژۆشا7 ونه‌ بێره‌حم و نه‌دوانا8 . توره‌ی په‌ی ئه‌سته‌مکارا هه‌میشه‌ نه‌رمی و یارمه‌تین په‌ی هه‌منۆعا و ئه‌گه‌ر گرد چێو جه‌ دنیانه‌ ئیدێاڵ بیه‌یا ، ئێتر ئه‌رک و شاعێری مۆبارێزه‌ی سیاسی نه‌بێ . به‌ڵام تا زه‌مانێو بێعه‌داڵه‌تی هه‌ن شاعێرێوی گه‌وره‌ مشیۆم چی مۆبارێزه‌نه‌ وێش دوور نه‌گێرۆ . تاره‌ لا ئانه‌یه‌ مشیۆم دلێراسه‌شه‌نه‌ بۆ و به‌ میراسو مه‌عنه‌وی به‌شه‌ری یارمه‌تی دۆ .

هێزو شێعرۆ نێرۆدای ئینا چیگه‌نه‌، که ‌هه‌ر چه‌ن سه‌راسه‌رو ژیوایش ده‌رگیرو مۆبارێزه‌ی سیاسی بێ حه‌رگیز شێعرێشه‌نه‌ ئه‌نه‌یاوای ناسک و زه‌ریف جه‌ دنیاو ده‌ورو به‌ریش کاڵ نه‌بیه‌وه‌. نێرۆدا جه‌ مه‌رگ ونه‌مانای فیزیکی ومه‌عنه‌وی قینیش ئه‌ی وجه‌ هه‌ر چێوی که‌ زینه‌ بیه‌یا و ژیواده‌ر ئاشقانه‌ وه‌شش ئه‌ی. ئینه‌ توم و دلێراسه‌و فه‌لسه‌فه‌و ئادی بێ. سه‌خته‌رین ساختارێ ئێستێعاری یاگۆ وێشا چنی ساده‌ بیه‌ی شێعرێ خه‌ڵکیه9‌ واراوه‌ .سه‌رو سفره‌ و ئادیه‌وه‌ ئێسانێ،په‌له‌وه‌رێ وحه‌یوانێ یاگێشا هه‌نه‌،تاره‌ لائانه‌یه‌ پیازێ ، سێفه‌زه‌میینێ و ساوی ؛نه‌ته‌نیا سه‌رو یی سفره‌یه‌وه‌ قۆربانی نیه‌نێ ،وێشا به‌ مێمانێ گه‌ورێ و که‌سایه‌تیێ ئه‌سڵی شێعرۆ ئادی مزانا و چاگه‌نه‌ حازرێنێ.

دۆژمه‌نێ سیاسی و ئه‌ده‌بی نێرۆدای ماچا که‌ ئاد وه‌شه‌سیاوو وێشا و به‌ دوورۆیی و ورێندی تاوانبارش که‌را. به‌ڵێ ئاد وه‌شه‌سیاوو  وێشا و ئانه‌شه‌  جه‌که‌سی نه‌شارانه‌وه.

به‌ڵام ئاد وێش پێسه‌ به‌شێو جه‌ خانه‌واده‌و گه‌وره‌و به‌شه‌ری که‌ هه‌م زاوڵه‌و تاته‌و ئادی بێ ، وه‌ش گه‌ره‌ک بێ . ئایا ئینه‌ شه‌رمش هه‌ن ئه‌گه‌ر شاعێرێو  هه‌ر پاسه‌ قه‌درو یۆته‌ری مزانۆ ، قه‌درو وێچش بزانۆ ؟ دورویی ، ڕێندی ؟ به‌ڵێ ئاد ڕێند بێ . به‌ڵام ڕێندی ئادی پێسه‌ مه‌کرو  خه‌ڵه‌تنای ئه‌حمه‌قێوی نه‌زان په‌ی که‌یڵێ و سه‌رگه‌رمی نه‌بێ. رێندی ژیرانه‌ و ئادی به‌ شانازیه‌وه‌ نازێ هه ر که‌س په‌ی وێش به‌ینه‌ دلێ دڵیش و پێسه‌گرد پیایوی گه‌وره‌ی نه‌تاوێ دورو بۆ. شیلیایێ وه‌ختیۆ خیابانه‌نه‌ پا تاقیله‌10 که‌وڵێشه‌وه‌ وینێ نێش وه‌راوه‌ره‌شه‌وه‌ وشکێ نه‌بێنێ و پێسه‌ واچی زاوڵێو شا دیه‌بۆ دیێ نێش په‌ی و زه‌رده‌ خوێ وکه‌رێنێ . وه‌ ئینه‌ چێوێوی فره‌ ڕاس و هه‌ره‌قه‌تین بێ تا ئانه‌ که‌ چێوێوی درۆ  په‌ی بنیادمێوی گه‌وره‌ که‌ پێسه‌ بۆتێ پرێساش .

 نێرۆدا وه‌ڵات پرێسێوی شیلیایی و  پێشمه‌رگه‌و  ڕاو ئازادی و حه‌ق وازی بێ. هه‌ر یاگێوه‌ به‌ ئادی نیازشا بۆ جه‌ قه‌راخوو دیوارێ مادریدی تا په‌شتۆ دیوارێ ئێستالینگرادی . شێعرۆ نێرۆدای فێرما که‌رۆ بێ جه‌ه‌ان وه‌شه‌ویسی مه‌تاوی وه‌ڵات وه‌شه‌سیاو بی .

جه‌نایه‌تێو که‌ جه‌ شیلیه‌نه‌ کریا ، پێسه‌ بێ جه‌نایه‌تو وێرسای که‌ کۆمۆکوو پاریسیش تلنا ونیوه‌ . هه‌میشه‌ شوالیێ ئازا و ڕه‌سه‌نێ و ڕاسێ جه‌ ویه‌رینه‌نه‌ 11 وه‌شێ با که‌ په‌ی گا ئارده‌ی ئارمانێ به‌شه‌ری پێسه‌ ئازادی ، برایی و به‌رابه‌ری لاقۆره‌ ه‌ۆرگێرا و هه‌میشه‌ و دایێم  سوێسێ12 سه‌رشۆر ژیوا و نه‌یارێ پیاوه‌تی جه‌ "ئانته‌ی" دۆئێل که‌ری تا قه‌سابێوی گه‌وره‌ پێسه‌ هیتلێری ڕانه‌ لوای[ و یاوای به‌ سه‌رکه‌لێ ئارمانی ئێنسانی] په‌یشا سه‌خت که‌راوه‌ . چوونکه‌م هه‌ر شێعرێوه‌ ڕه‌سه‌نه‌ ئێنقێلابێوا و هه‌ر ئێنقێلابێوی خه‌ڵکی شێعرێوه‌ .

جه‌نایه‌تکارێ جه‌ یۆگێرته‌ی شێعرێ و ئێنقێلابی ئاگادارێنێ  و هه‌ر پی بۆنه‌وه‌ بێ که‌ پوشکین و دێسامبریستێشا کۆشتێ و نێرۆدا و ئالێنده‌شا جه‌ به‌ین به‌ردێ . ئینه‌نه‌ قانوون و سیاوو ونرێزنای .

 

1) دعوت

2) آرنج

3)جلا داده شده ، برق زدن

4) نامرئي

5)  زن بابا

6)  قضاوت ، محكمه

7) لياقت نداشتن ، ارزش نداشتن

8)  آشتي ناپذير

9) عاميانه

10)كلاه

11)تاريخ

12)سايه ، شبح

 

ترجمه از : هر شعر اصيل يك انقلاب است  اثر يوگني يفتوشنكو 

ترجمه فارسي : احمد پوري  ( دنياي سخن شماره 23 آذرماه 1367)